Ben je bezig met een enquête voor je scriptie of een klanttevredenheidsonderzoek? Dan kun je bijna niet om de Likert schaal heen. Maar wat is een Likert schaal precies, hoe kies je tussen een 5-punts en een 7-punts schaal, en hoe analyseer je de resultaten? In deze gids leggen we alles uit.
Wat is een Likert schaal?
De Likert schaal (vernoemd naar de psycholoog Rensis Likert) is een meetinstrument waarmee je de houding, mening of overtuiging van een respondent kunt meten.
In plaats van een simpele “Ja/Nee” vraag, biedt een Likert schaal een continuüm van antwoordmogelijkheden. Meestal wordt er gevraagd in hoeverre iemand het eens of oneens is met een bepaalde stelling. Dit maakt het mogelijk om nuances in meningen vast te leggen die bij binaire vragen verloren gaan.
5-punts Likert schaal vs. 7-punts Likert schaal
De meest voorkomende varianten zijn de 5-punts en de 7-punts schaal. Welke van de twee je gebruikt hangt af van hoe gedetailleerd je de data wilt verzamelen.
De 5-punts Likert schaal
Dit is de gouden standaard voor de meeste enquêtes. Het biedt genoeg nuance zonder de respondent te overweldigen.
Likert schaal voorbeeld (5-punts):
- Zeer mee oneens
- Mee oneens
- Neutraal
- Mee eens
- Zeer mee eens
De 7-punts Likert schaal
Deze schaal wordt vaak gebruikt in academisch onderzoek waar een hogere precisie vereist is.
Waarom kiezen we voor 7 punten?
Het geeft respondenten meer ruimte om hun mening te nuanceren (bijvoorbeeld: “enigszins mee eens” versus “mee eens”). Dit kan de betrouwbaarheid van de resultaten verhogen, mits de respondenten de tijd nemen om het verschil te begrijpen.
Hoe analyseer je een Likert schaal?
Hier maken veel mensen een fout. De data uit een Likert schaal is officieel ordinale data: er zit een logische volgorde in, maar de afstand tussen “neutraal” en “mee eens” is niet per se even groot als de afstand tussen “mee eens” en “zeer mee eens”.
Dit heeft grote gevolgen voor hoe je de resultaten verwerkt. In onze uitgebreide gids over de modus, mediaan en gemiddelde leggen we uit waarom dit type data om een specifieke aanpak vraagt.
De Modus (Meest gekozen antwoord)
De meest zuivere manier om een Likert-vraag te analyseren is door de modus te bepalen. Hiermee zie je direct welk antwoord het populairst was onder je respondenten. Bijvoorbeeld: “De meeste klanten (modus) zijn ‘Tevreden’.”
De Mediaan (Het middelpunt)
Omdat de data een volgorde heeft, kun je ook de mediaan berekenen. Dit geeft je de waarde van de middelste respondent en is ongevoelig voor uitschieters (mensen die extreem negatief of positief zijn).
Het Gemiddelde (Coderen)
Hoewel veel mensen het gemiddelde berekenen over Likert-data (bijv. “Onze score is een 4,2”), zijn statistici hier vaak kritisch op. Je kunt “Tevreden” namelijk niet zomaar optellen bij “Ontevreden”. Toch wordt het in de praktijk vaak gedaan om groepen makkelijk te kunnen vergelijken.
Van mening naar getal: de kwantitatieve Likert schaal
Een Likert schaal is van zichzelf kwalitatief: mensen geven een tekstueel antwoord. Om hier kwantitatieve analyses op uit te oefenen, moet je deze antwoorden omzetten naar numerieke waarden. Dit proces noemen we coderen.
Stap 1: Coderen van de antwoordopties
De meest standaard methode is om elk antwoord een oplopend getal toe te kennen. Bij een 5-punts schaal ziet dat er meestal zo uit:
- 1 = Zeer mee oneens
- 2 = Mee oneens
- 3 = Neutraal
- 4 = Mee eens
- 5 = Zeer mee eens
Stap 2: Omgaan met “Reverse Coding” (Omgekeerde items)
Soms stel je vragen negatief om te controleren of de respondent wel oplet (bijvoorbeeld: “Ik vind dit product onhandig” versus “Ik vind dit product fijn”).
Als een hoog getal een positieve houding moet weergeven, moet je de scores van de negatieve vragen omdraaien. Een “5” (zeer mee eens met ‘onhandig’) wordt dan een “1” voor je totaalscore. Dit is essentieel voor een eerlijke analyse!
Stap 3: De schaalscore berekenen
Zodra je alle antwoorden hebt omgezet naar getallen, kun je een totaalscore of een gemiddelde score per respondent berekenen.
- Individueel niveau: Je telt de scores van 10 vragen over “gebruiksvriendelijkheid” bij elkaar op om één totaalscore te krijgen.
- Groepsniveau: Je verzamelt de scores van alle 100 respondenten op één specifieke vraag om de modus of mediaan te bepalen. Zo zie je in één oogopslag of de groep als geheel positief of negatief tegenover je stelling staat.
Let op: Hoewel het verleidelijk is om na het coderen direct het gemiddelde te nemen, herinneren we je eraan dat de mediaan berekenen vaak betrouwbaarder is voor dit type “getallen”, omdat het verschil tussen een 1 en een 2 voor de respondent niet altijd exact even groot is als tussen een 4 en een 5.
Een stapje verder: Groeperen met Factoranalyse
Wanneer je meerdere Likert-vragen stelt over hetzelfde onderwerp (bijvoorbeeld ‘gebruiksvriendelijkheid’), wil je vaak één totaalscore berekenen. In de statistiek gebruik je dan een factoranalyse. Hiermee controleer je of de antwoorden op die verschillende vragen sterk met elkaar samenhangen. Als dat zo is, mag je de scores van deze vragen samenvoegen tot één betrouwbare schaalscore door er het gemiddelde van te nemen.
De kracht van de Likert schaal
De Likert schaal is een krachtig instrument om subjectieve meningen om te zetten in objectieve data. Of je nu kiest voor een 5-punts of een 7-punts variant, zorg ervoor dat je analyse aansluit bij het type data dat je verzamelt!